Obamacare en Cultuur

bhoguitarAfgelopen zaterdag heb ik met een groep vrienden een bokbier tocht gemaakt langs 7 cafés in de buurt van Haarlem. Heerlijk, zo’n combinatie van sportief 22 km lopen, en tevens de innerlijke mens verwennen. Bij één van de stops kwam ons gesprek al snel op de huidige politieke zaken die spelen, en in dit geval de Obamacare. Wat we ons afvroegen was niet zozeer wat er goed of slecht aan is, maar meer waarom veel mensen reageren zoals ze reageren. Wij, als Europeanen staan snel met het vingertje klaar dat een algemene ziektekostenverzekering fantastisch is, maar waarom zijn dan zoveel Amerikanen tegen? Kan het zijn dat er meer diepgewortelde gevoelens, zoals vrijheid, spelen waardoor er minder plek is om iets met andere ogen te bekijken?

Het is duidelijk, lijkt me, dat de Amerikaan een groot gevoel van vrijheid heeft en de Amerikaanse overheid veel meer gewenste afstand heeft tot zijn burger. Voor de Amerikaan is zorgen voor je eigen hachje een groot goed, hierdoor komt ook de voor ons onbegrijpelijke houding ten opzichte van wapens. Vele Amerikanen zien de ziektekostenverzekering als een grote inbreuk op hun privacy. Zij denken letterlijk “waar bemoei je je mee”? Dit kan je natuurlijk raar of belachelijk vinden maar je kunt ook denken, goh, wat is dat grappig dat wij hier zo anders over denken. Het is natuurlijk logisch dat, als er zulke grote verschillen zijn in opvattingen dat dit cultureel gevormd is en niet zomaar uit de lucht komt vallen. Wat hier tegenover elkaar staat is het ultieme land van de vrijheid tegenover onze verzorgingsstaat.

Als we eens kijken waar dat zichtbaar is, hier een paar voorbeelden. In een land als Amerika willen ze niet dat de overheid zich te erg bemoeid met het dagelijks leven en daarom werkt bijvoorbeeld het doneren aan cultuur daar zo goed, omdat het vanuit de mensen zelf komt. De mensen zien het als hun verantwoordelijkheid om dit in stand te houden. Bij ons zien we dit als een plicht van de overheid door middel van subsidies. Daar staat weer tegenover dat wij weer één van de meest plichtsgetrouwe belastingbetalers zijn. En hier kun je weer uit concluderen dat wij zeer goed snappen dat, als je de overheid deze verantwoordelijkheid geeft, je ze ook de middelen moet geven om het uit te voeren. Deze fundamenteel andere benadering van dezelfde zaak moet wel in ogenschouw worden gehouden, als we ergens een mening over hebben, lijkt me. Daarom gaat bijvoorbeeld ook de huidige benadering van de VVD mank, als het gaat om financiering van de culturele instellingen in Nederland. Ze willen een systeem, dat prima werkt in Amerika, invoeren in een gebied wat geheel ingesteld is op verzorging vanuit de staat. Deze zin kan je dus ook kopiëren als het gaat om ziektekostenverzekering invoeren in Amerika.

Op een gegeven moment gaat dit natuurlijk scheef en waar in Amerika veel minder belasting wordt betaald, zijn ze blijkbaar toch niet bij machte om het geld, wat niet naar de overheid gaat, goed te besteden aan hun lichamelijke zorg. Net zo goed dat een overheid bij ons, met alle belastingen die ze krijgt, blijkbaar geen goede balans meer kan vinden tussen uitgaven aan cultuur en zorg. Zoals met zo veel dingen zal de waarheid wel ergens in het midden liggen. Beetje minder overheidsbemoeienis en wat meer eigen verantwoordelijkheid en vice versa. Een beetje beter begrip hebben voor elkaars standpunten is altijd goed en dat is een waarheid die voor beide kanten van de oceaan opgaat.

Slavernij verleden

Zwarte PietIk word heel langzaam schijt ziek van de Zwarte Piet discussie in Nederland. Ik vindt het niet een vreselijk fout overblijfsel van ons verleden, als de grootste slavendrijvers die we geweest zijn, maar het is zo. Dit jaar vieren we 150 jaar afschaffing van de slavernij, maar blijkbaar is het zoveel jaar later nog steeds niet bespreekbaar. We steken liever onze kop in het zand dan de waarheid onder ogen zien. Toen schoolmeester Jan Schenkman in 1850 onze huidige Zwarte Piet  introduceerde had hij duidelijk de zwarte knecht voor ogen, zoals die in de hoofden leefde 13 jaar voor het afschaffen van de slavernij. Natuurlijk is bij de viering heden ten dagen deze gedachte aan slavernij bij 90 procent van de mensen geen issue meer, maar blijkbaar is er een kleine groep, die hier wel aanstoot aan neemt. En dan heb ik het nog niet over de verbazing in het buitenland over dit feest bij ons.

Elke discussie over dit onderwerp wordt door het gros van de mensen de grond in geboord met “lekker belangrijk”, de kinderen zijn echt niet racistisch. Nee, dat zijn ze niet, maar het is veel makkelijker om je kop in het zand te steken dan je kind het volgende uit te leggen. ‘Jantje, luister eens, dit is de echte geschiedenis van Zware Piet. Nederland was tussen 1650 en 1850 één van de rijkste landen in de wereld. Dit kwam, omdat we allemaal Zwarte mensen als gevangenen voor ons lieten werken in alle uithoeken van de wereld. We roofden op die plekken alle grondstoffen, brachten die naar Nederland en noemden dat handelsgeest.’ Onze welvaart van heden ten dage hebben we nog steeds hieraan te danken. Tegenwoordig praten we natuurlijk niet meer over deze grove misdaad uit onze geschiedenis, maar gelukkig hebben we Zwarte Piet nog, die ons elk jaar hier weer even aan herinnert.

Deze uitleg zal wel nooit gegeven zijn aan een kind in Nederland, maar komt wel het dichtst bij de waarheid. Natuurlijk had Jan Schenkman dit beeld voor ogen toen hij Piet bedacht. In deze tijd vinden we het  not done meer om in een Comedy een rel-nicht op te voeren zoals Mr Humphreys in are you being served. We laten ook geen vrouw meer zien met stofdoek op en een strijkbout in de hand. Zou het beeld van een zwarte knecht met een witte baas op een paard  ooit bedacht zijn zonder het verleden? Ik zou zeggen: ken je verleden en maak het vooral bespreekbaar. Wat als ik morgen een viszaak ga beginnen en een logo wil deponeren met 4 haakjes in de vorm van een kruis. Ik denk dat er bezwaar aangetekend wordt.

Dat de Zwarte piet van 1850 met kroeshaar, rode lippen, dom en een raar krom accent is geëvolueerd is duidelijk. Gelukkig is in de jaren  70 het rare taaltje verdwenen, omdat we ons enigszins schaamden voor alle Surinamers die in Nederland kwamen. Later werd de knecht omgetoverd tot allerlei functies als hoofd-piet, pakjes-piet enz. En ook werd de roe en de zak afgeschaft. Waarom niet nu dat laatste zetje van blanke baas en zwarte knecht opheffen en het 1 groot vrolijk kleurijk kinderfeest maken. Als we deze stap niet durven te zetten, zal één van onze kinderen over 30 jaar ook weer zo’n stukje schrijven, terwijl als je met het verleden afrekent, je de eerstkomende decennia af bent van deze steeds weer opborrelende kwestie. Hergé maakte in de jaren 30 van de vorige eeuw Kuifje in Congo, later Afrika. In dit album werden veel scènes weergegeven die we we nu als racistisch zouden beschouwen. Later gaf hij toe dat dit ook zo was maar dat hij zich enkel gebaseerd had op wat zijn omgeving over de Kongolezen vertelde en verontschuldigde zich hiervoor. Nu wij nog.

Eerste Kamer te koop

Eerste kamerHet zal niemand zijn ontgaan dat vanmorgen 6:00 uur onze tijd de Amerikaanse overheid op slot is gegaan, de zogenaamde “Shutdown”. Enkele uren geleden zijn vele niet-elementaire onderdelen van de overheid gesloten. Achthonderdduizend ambtenaren zijn naar huis gestuurd, musea en parken gesloten, burgerpersoneel van defensie onbetaald naar huis gestuurd. Dit alleen al zijn 1,4 miljoen mensen, maar ook onderdelen als NASA en voedselprogramma’s liggen stil. Dit alles omdat een paar aan het pluche vastzittende politici hun eigen toekomst belangrijker vinden dan het welzijn van heel Amerika.

De democraten zijn in Amerika al 50 jaar bezig om naar Europees voorbeeld een zorgverzekering van de grond te krijgen. Na alle strijd, die zelfs tot in het hoger rechtsgebouw is gevoerd, gaan ze dit nu echt niet meer uit handen geven. Hoewel zelfs de meeste republikeinen beseffen dat ze deze strijd hebben verloren, is er een heel klein groepje van de zogeheten Tea party uit het zuiden van Amerika, die in het Huis van Afgevaardigden, oftewel het Congres, zeg maar onze Eerste Kamer, weigert deze strijdbijl te begraven. De belangrijkste reden van deze draconische zet van een klein groepje republikeinse congresleden is hun herverkiezing volgend jaar. In het zuiden van Amerika zijn er republikeinen die zo hard van leer trekken tegen de Obamacare dat ze steeds meer conservatieve kiezers achter zich krijgen en waarschijnlijk in 2014 gekozen zullen worden in het congres. Uit angst voor deze ontwikkeling en uit vrees hun baantje te verliezen, zetten ze nu heel Amerika het mes op de keel om hun pluche te bewaken. (Alleen als Obamacare gedeeltelijk van tafel gaat, stemmen we in met de nieuwe begroting.) Gelukkig zien ook meer gematigde republikeinen in dat dit heel slecht is voor Amerika.

Deze schandalige actie is mogelijk, omdat hier het congres wordt misbruikt om politiek te bedrijven. Net zoals dat bij ons steeds vaker het geval is. De Tweede Kamer is bedoeld als politiek huis en de Eerste Kamer, als goede traditie, is meer Chambre de réflexion (beschouwende taak). Het is waar dat de Eerste Kamer bijna dezelfde rechten heeft als de Tweede Kamer, geen recht op amendement en geen recht op indienen van nieuwe wetsvoorstellen, maar in de geest bedoeld om te controleren op deugdelijkheid van wat in de Tweede Kamer gemaakt wordt. De laatste jaren is de Eerste Kamer, vooral met minderheidskabinetten, steeds meer een verlengstuk geworden van de Tweede Kamer. Binnen mijn vriendengroep, dat een pallet bestrijkt van SP tot VVD, hoor ik uit alle gelederen veel bezwaar tegen het handelen van de Eerste Kamer. Het kan niet zijn dat vanuit een instituut dat op zeer mistige wijze via formules, gelinkt aan de Provinciale Staten verkiezingen, senatoren op het pluche helpen ons land regeren. Aangezien Pechtold van D’66 bij de laatste beschouwingen een voorstel heeft neergelegd om de rol van de Eerste Kamer opnieuw te bezien, en deze door Rutte is geaccepteerd, zou ik ze willen adviseren zich wat rustiger te gedragen.

Er zijn meerdere oplossingen voor de rol van de Eerste Kamer mogelijk. Of ze worden opgeheven en de rol van toetsing van wetten wordt opgepakt door de rechter. Deze is prima in staat om wetgeving te controleren op rechtmatigheid. Tweede maatregel zou kunnen zijn dat de rechten van de Eerste Kamer worden ingebonden tot alleen maar adviserend. Ook zou kunnen worden gedacht aan directe verkiezingen, maar als dit gebeurt gelijk met de verkiezingen van de Tweede Kamer, dan heb je eigenlijk twee gelijke Kamers en als je dit op een ander moment doet is de kans groot dat we weer dezelfde problemen krijgen. Voor mij is wel duidelijk dat de Eerste Kamer langzaam bezig is zijn eigen graf te graven en zich net zo belachelijk te maken als het groepje Tea Party in Amerika. Een regering behoord verantwoording af te leggen bij de Tweede Kamer (het volk) en niet bij een mistig gekozen stel senatoren.